Gujarat: 33 વર્ષ બાદ ગુજરાત ફરી બન્યું 'ટાઇગર સ્ટેટ', હવે ફક્ત સિંહ જ નહીં વાઘ પણ કરશે ગર્જના

<p><strong>Gujarat Tiger State:</strong> ગુજરાતના વન્યજીવન ઇતિહાસમાં એક મોટા અને રોમાંચક સમાચાર સામે આવ્યા છે. 33 વર્ષની રાહ જોયા પછી ગુજરાતે સત્તાવાર રીતે ભારતના વાઘ મેપ પર પોતાનું સ્થાન પાછું મેળવ્યું છે. એટલે કે ગુજરાતને ફરી એકવાર ટાઇગર સ્ટેટ જાહેર કરવામાં આવ્યુ છે, રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ (NTCA) એ રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વાઘની હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે અને આગામી 2026 વાઘ ગણતરીમાં રાજ્યનો સમાવેશ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. આ સાથે જ હવે ગુજરાતમાં માત્ર સિંહની ત્રાડ જ નહીં વાઘની ગર્જના પણ સંભળાશે.&nbsp;</p> <p>ગુજરાતને સિંહોની ભૂમિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે વિશ્વમાં એશિયાઈ સિંહોનું એકમાત્ર કુદરતી નિવાસસ્થાન છે. ગુજરાતમાં પાંચ મુખ્ય સિંહ સંરક્ષણ કેન્દ્રો છે, જેને ગીર અભયારણ્યનો ભાગ ગણવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં પાંચ મુખ્ય કેન્દ્રો છે:</p> <p><strong>ગુજરાત બન્યુ 'ટાઇગર સ્ટેટ'&nbsp;</strong><br />દશકોથી, ગુજરાત વિશ્વભરમાં એશિયાઇ સિંહોના એકમાત્ર ઘર તરીકે જાણીતું હતું, પરંતુ હવે વાઘની ગર્જના તેના જંગલોમાં પણ ગુંજશે. દાહોદના રતનમહાલ અભયારણ્યમાં ચાર વર્ષનો વાઘ પોતાને સ્થાપિત કરી ચૂક્યો છે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, વાઘ ફેબ્રુઆરીના મધ્યમાં ગુજરાત-મધ્યપ્રદેશ સરહદ દ્વારા અભયારણ્યમાં પ્રવેશ્યો હતો. શરૂઆતમાં, તે રખડતો વાઘ માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ છેલ્લા 10 મહિનાથી રતનમહાલમાં તેની સતત હાજરીએ તેને ગુજરાતના કાયમી રહેવાસી તરીકે સ્થાપિત કરી દીધું છે. આ સાથે જ ગુજરાત ફરીથી ટાઇગર સ્ટેટ બન્યુ છે.</p> <p>વન વિભાગ દ્વારા મેળવેલા ફોટોગ્રાફિક પુરાવા અને કેમેરા-ટ્રેપ ફૂટેજને કારણે NTCA એવું માન્યું કે આ કોઈ સંયોગ નથી. આ વાઘે રતનમહાલના જંગલોને પોતાના ઘર તરીકે અપનાવ્યા હતા. તેના આધારે, NTCA એ અખિલ ભારતીય વાઘ અંદાજ (AITE) 2026 માં ગુજરાતના સમાવેશને મંજૂરી આપી છે. હવે ગુજરાત-મધ્યપ્રદેશ સરહદ પર સત્તાવાર કેમેરા-ટ્રેપ વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવશે.</p> <p><strong>3 દાયકા જુના વનવાસનો અંત&nbsp;</strong><br />ગુજરાતમાં વાઘનો ઇતિહાસ ઉતાર-ચઢાવથી ભરેલો રહ્યો છે. રાજ્યમાં છેલ્લી વાઘ ગણતરી 1989 માં હાથ ધરવામાં આવી હતી, જ્યારે અધિકારીઓને સગડના નિશાન મળ્યા હતા, પરંતુ એક પણ વાઘ જોવા મળ્યો ન હતો. આ પછી, ગુજરાતને 1992 ની વસ્તી ગણતરીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યું હતું, અને રાજ્યએ "ટાઇગર સ્ટેટ" તરીકેનો દરજ્જો ગુમાવ્યો હતો. 2019 માં વાઘ દેખાયો ત્યારે આશાનું કિરણ દેખાયું હતું, પરંતુ કમનસીબે, તે ફક્ત 15 દિવસ જ જીવી શક્યો હતો.&nbsp;</p> <p><strong>વાઘે બનાવ્યુ ઘર&nbsp;</strong><br />રતનમહલનો આ નવો "મહેમાન" હવે સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ અને સલામત છે. NTCAના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "10 મહિના સુધી આ વાઘ એક જ વિસ્તારમાં રહે છે તે સાબિત કરે છે કે ગુજરાતના જંગલો વાઘ માટે યોગ્ય છે. આ રાજ્ય માટે ગર્વની વાત છે."</p> <p><strong>શું રતનમહાલ આગામી વાઘ અભયારણ્ય બનશે?&nbsp;</strong><br />NTCA પાસે આ વાઘ અંગે ભવિષ્ય માટે મોટી યોજનાઓ છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:<br />ટેગિંગ અને તાલીમ: વસ્તી ગણતરી દરમિયાન આ વાઘને રેડિયો કોલર અથવા ટેગથી સજ્જ કરવામાં આવશે. વધુમાં, ગુજરાતના વન અધિકારીઓને વાઘની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે સ્ટ્રાઇપ સોફ્ટવેર સિસ્ટમ પર તાલીમ આપવામાં આવશે.<br />માદા વાઘની શોધ: અધિકારીઓ હવે મધ્યપ્રદેશના અલીરાજપુરનું સર્વેક્ષણ કરશે જેથી નક્કી કરી શકાય કે નજીકમાં માદા વાઘ છે કે નહીં.<br />શિકારની ઉપલબ્ધતા: રતનમહાલને વાઘ અભયારણ્ય જાહેર કરતા પહેલા અથવા માદા વાઘને સ્થાનાંતરિત કરતા પહેલા, NTCA વાઘને પૂરતો ખોરાક મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઢીલા પ્રાણીઓની વસ્તીનું મૂલ્યાંકન કરશે.</p> <p><strong>આ વિસ્તારનો કરવામાં આવશે સર્વે&nbsp;</strong><br />અધિકારીઓ મધ્યપ્રદેશના અલીરાજપુરનું પણ સર્વેક્ષણ કરશે, જ્યાં રતનમહલ વાઘ વારંવાર માદા વાઘની મુલાકાત લે છે, જેથી માદા વાઘની હાજરી નક્કી કરી શકાય. NTCA ના એક અધિકારીએ ગુજરાત તરફથી રતનમહલને વાઘ અભયારણ્ય તરીકે સ્થાપિત કરવામાં સહાય માટે વિનંતી મળી હોવાની પુષ્ટિ કરી. તેમણે કહ્યું, "વાઘણને સ્થાનાંતરિત કરવાનો નિર્ણય લેતા પહેલા, NTCA આ વિસ્તારમાં ખુરવાળા પ્રાણીઓની વસ્તીનું મૂલ્યાંકન કરશે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે શિકાર માટે પૂરતી જગ્યા છે." ચાર વર્ષનો વાઘ ફેબ્રુઆરીના મધ્યમાં રતનમહલ-MP સરહદ પર ભટક્યો હતો. તે હવે આ વિસ્તારમાં સ્થાયી થઈ ગયો છે, જેના કારણે રાજ્યના વન અધિકારીઓએ તેના લાંબા ગાળાના અસ્તિત્વને સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઉપચારાત્મક પગલાં અમલમાં મૂકવાનું શરૂ કર્યું છે.</p> <p>&nbsp;</p>